Symulator/MaSzyna/Pulpit

Z Rainsted
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Do połowy 2014 roku użytkownicy zbudowali co najmniej 12 pulpitów, stanowiących atrapę stanowiska maszynisty w lokomotywie, które są używane do sterowania Symulatorem MaSzyna.

Na początku była tylko możliwość podłączenia przycisków do klawiatury komputera, bez żadnych informacji zwrotnych o stanie symulacji. Mariusz1970 był pierwszym użytkownikiem, który do obsługi klawiatury dołożył dodatkowe mikrokontrolery, dzięki czemu przestawianie bistabilnych przełączników mogło generować pojedyncze naciśnięcia klawiszy.

W 2012 roku dodana została obsługa układu PoKeys, który jest mikrokontrolerem podłączanym przez USB i którego wyjścia można programować. Jako wejścia używa się jednak wbudowanej symulacji klawiatury, ze względu na silne powiązanie obsługi kabiny z klawiaturą.

  • Zamieszczone zdjęcia są cytatami w rozumieniu prawa autorskiego, służącymi wyjaśnieniu wyglądu urządzenia, którego dotyczy opis.


Pulpity działające jak klawiatura

Technicznie jest to najprostsze możliwe rozwiązanie. Polega na wykorzystaniu płytki elektroniki z pecetowej klawiatury foliowej albo całej klawiatury w wersji z mikrostykami. Przełączniki muszą być astabilne i używa się ich jako alternatywny sposób do naciskania klawiszy klawiatury. Ponieważ niektóre funkcje kabiny wymagają użycia klawisza [Shift], jest on zwierany dodatkowym stykiem albo osobnym przyciskiem.

Przełączniki o dwóch stanach stabilnych (np. zapalanie świateł) na ogół nie są używane, ewentualnie jest to rozwiązane w bardzo prosty sposób poprzez analogowe generowanie impulsu, który następnie zwiera chwilowo styki klawiatury poprzez przekaźnik albo optotranzystor.

Do sterowania lampkami na pulpicie można wykorzystać lampki klawiatury albo złącze LPT komputera (wbudowane albo w formie karty, przejściówka USB nie zadziała).

ET22-2000, Częstochowa

Pulpit ET22-2000, Częstochowa

Pulpit powstał około roku 2006 i był wielokrotnie prezentowany na imprezach kolejowych w Częstochowie (np. Industriada 2014). Pulpit obecnie znajduje się w Muzeum Historii Kolei (na pierwszym piętrze budynku dworca Częstochowa Stradom).

Film demonstrujący działanie pulpitu

 

SU45, Szczecin

Klatka z filmu

Pulpit powstał w 2011 roku w oparciu o elementy pochodzące ze złomowanej lokomotywy.

Demonstracja pulpitu stylizowanego na SU45

 

EU07

Klatka z filmu

Pulpit sterujący dla lokomotywy EU07, jednak mało przypominający oryginał.

Prezentacja wczesnej wersji

 

EN57-1523, Szczecin

Klatka z filmu

Autor pulpitu SU45 dostosował również do MaSzyny pulpit pochodzący ze złomowanej jednostki EN57 (2013).

Demonstracja pulpitu EN57-1523

 

EN57, Toruń

Klatka z filmu

Pulpit powstał w 2013 roku. Jest to druga konstrukcja tego autora.

Prezentacja użycia pulpitu (film zamieszczony przez autora)

 

Pulpity klawiaturowe z mikrokontrolerami

Bezpośrednie podłączanie przełączników pod klawiaturę powoduje, że ich obsługa mocno odbiega od działania rzeczywistej lokomotywy. Aby przybliżyć obsługę pulpitu do rzeczywistej, można wykorzystać dodatkowe obwody mikroprocesorowe, które będą zamieniać np. bistabilne stany przełączników na odpowiednie naciśnięcia klawiszy.

EU07/ET22, Bydgoszcz

fot. Michał Zelek, InfoBydgoszcz.pl

W 2006 roku Mariusz1970 zbudował pulpit z wykorzystaniem dwóch mikrokontrolerów 2051. Jeden z nich obsługiwał przełączniki bistabilne oraz nastawnik kierunkowy, generując odpowiednie zwarcia styków klawiatury optotranzystorami, w tym również [Shift] w miarę potrzeby. Drugi rozpoznawał ruchy przełączników wielopozycyjnych nastawników jazdy i bocznikowania, a także zaworu hamulca zasadniczego. Sterował też świeceniem LED, obliczając pozycję nastawnika i uwzględniając tryb pracy EU07/ET22.

Ponieważ rozwiązanie z przełącznikami wielopozycyjnymi nie sprawdziło się w przypadku nastawnika jazdy (gubienie zmian przy szybkim ruchu, tylko 12 pozycji na pełen obrót), zostało później przerobione na generator przebiegów kwadraturowych z wykorzystaniem fototranzystorów oraz tarczki z nacięciami. Program mikrokontrolera został dostosowany do tej zmiany.

Pulpit był prezentowany kilkukrotnie w Bydgoszczy przy okazji imprez kolejowych (Izba Tradycji Bydgoskich Dróg Żelaznych na Dworcu Bydgoszcz Główna), a także w Toruniu (Spotkania przy Toruńskiej Makiecie Modułowej).

 

Pulpity podłączone przez PoKeys

Wkrótce po testowym uruchomieniu komunikacji z układem PoKeys nastąpił "wysyp" pulpitów podłączonych w ten sposób. Nie jest to docelowe rozwiązanie, ponieważ PoKeys jest dosyć drogi, a jeden taki układ ma zbyt mało wejść i wyjść, aby w pełni obsługiwać kompletny pulpit lokomotyw typu EU07 czy ET22.

EU07-037, Łódź

Pulpit EU07-037

Pierwszy pulpit, na którym odbywały się testy komunikacji przez PoKeys. Wcześniejsza wersja była wzorowana na ET22 i podłączona pod klawiaturę, lecz została zdemontowana na rzecz aktualnej. Pod koniec 2014 pulpit był w stanie rozmontowanym, planowana jest obsługa przez dwa układy PoKeys.

 

EU07, Warszawa

Klatka z filmu

Jeden z pierwszych pulpitów, budowany z myślą o wykorzystaniu PoKeys. W listopadzie 2014 pulpit był prezentowany na imprezie Kolejomania w Lubinie (Cuprum Arena).

 

EN57-1900, Warszawa

Z Mechanikiem (technikumkolejowe.com)

Pulpit w dawnym Technikum Kolejowym w Warszawie (sala nr 10), około roku 2000 był podłączony pod symulator Mechanik EN57. Po remoncie budynku został ponownie doprowadzony do stanu użytkowego i podłączony tym razem do MaSzyny. Wykorzystywany do szkolenia maszynistów.

Pulpit jest nawet podłączony pod znajdującą się w sali maszynę drzwiową. Po uruchomieniu specjalnej sprężarki można otwierać i zamykać rozsuwane drzwi.

 

ET22, Toruń

Zdj. z udziału w konferencji

Budowę pulpitu w 2013 roku zamówiła i sfinansowała firma Cargo Master z Torunia, na potrzeby szkolenia maszynistów. Jeden z najbardziej zaawansowanych, posiada nawet oryginalny Hasler, sterowany falownikiem.

 

EN57, Lublin

Kadr z reportażu

"W lubelskim zakładzie Przewozów Regionalnych kandydaci na maszynistów mogą pojeździć wirtualnie. Siadają za nastawnikiem najbardziej popularnego w Polsce składu EN57. Jazdę kontroluje instruktor. Sercem systemu jest darmowy i dostępny w internecie symulator MaSzyna. Dzięki temu lubelscy kolejarze na urządzenie wydali dziesięć tysięcy złotych zamiast kilku milionów."

 

EU07, Sosnowiec

Zdj. z facebook.com/eu07symulator

Nad jego stworzeniem pracowali uczniowie Technikum Kolejowego w Sosnowcu. Pochodzące ze złomowanej lokomotywy elementy zostały umieszczone w drewnianej obudowie o rozmiarach rzeczywistej kabiny. Pierwsza publiczna prezentacja miała miejsce w kwietniu 2014 roku.

Pierwotnie do pulpitu planowano użyć innego typu interfejsu, jednak z przyczyn organizacyjnych podłączono PoKeys.

 

V43, Węgry

Klatka z filmu

Również koledzy z Węgier docenili symulator MaSzyna i w 2014 powstał pierwszy zagraniczny pulpit. Jest on przeznaczony do sterowania lokomotywą typu V43 "Szili", zasilaną prądem przemiennym 25kV, co jest niespotykane w polskich warunkach. Trwają też prace rozwojowe w zakresie symulacji innych systemów zasilania.

 

EU07, Warszawa

Etap uruchomiania kontrolek

Pulpit w trakcie budowy (2014).

 

EU07

Pulpit świeci

Kolejny pulpit, budowany od stycznia 2014 i nabierający funkcjonalności w 2015 roku.

 

Inne rozwiązania

ET22, Jaworzno-Szczakowa

Klatka z filmu

W Jaworznie-Szczakowej znajdują się sale szkoleń maszynistów, zawierające kompletne wyposażenie elektryczne lokomotyw ET22, ET41 i SM42 wraz z wizualną prezentacją działania obwodów na tablicach świetlnych. W 2013 roku pojawił się pomysł podłączenia pulpitu ET22 z symulatorem MaSzyna. Prace trwają.

Film prezentujący sale szkoleń

Film z podłączoną MaSzyną